Geacht College,

De adviescommissie Detailhandel Zuid-Holland heeft uw aanvraag van 26 maart 2026 voor een advies over vestiging van detailhandel in de gebiedsontwikkeling Gnephoek behandeld in haar vergadering van 10 april 2026. De adviescommissie Detailhandel Zuid-Holland is daarbij gekomen tot een:

Positief advies

De aanvraag

De gemeente Alphen aan den Rijn heeft het voornemen om ten noordwesten van de stad een nieuwe wijk met circa 5.600 nieuwe woningen te ontwikkelen in de polder Gnephoek, direct ten noordwesten van de huidige kern Alphen aan den Rijn. Door de groei van het aantal inwoners ontstaat er niet alleen een kwantitatieve behoefte aan dagelijkse voorzieningen, maar ook een kwalitatieve behoefte aan een leefbare, levendige en sociale wijk. In het kader van het STOMP-principe is het uitgangspunt om voorzieningen, waaronder winkels, op loop- en fietsafstand van woningen beschikbaar te hebben, zodat duurzame mobiliteit wordt gestimuleerd. Daarom zet de gemeente in op de realisatie van een compact wijkcentrum met maximaal 3.105 m² bruto vloeroppervlak (bvo) aan detailhandel, met een volwaardige supermarkt als trekker, ondersteund door aanvullende detailhandel en andere functies zoals horeca en diensten. Dit wijkcentrum is voorzien op het ‘Centrumeiland’, het meest hoogstedelijke del van de nieuwe wijk.

Uit het distributieplanologisch onderzoek (DPO) is gebleken dat er geen ruimte is voor een tweede supermarkt in de Gnephoek. Een tweede supermarkt wordt daarom ook niet mogelijk gemaakt binnen het omgevingsplan voor de Gnephoek.

Samen met belanghebbenden en met inbreng van de bevolking is het eerdere ‘Contourenplan Gnephoek’ in 2025 uitgewerkt tot een Masterplan Gnephoek. Dit masterplan is in november 2025 vastgesteld door de raad, en thans heeft de gemeente Alphen aan den Rijn het masterplan vertaald naar een concept-omgevingsplan. Het is de planning om dit concept-omgevingsplan op 30 april 2026 ter inzage te leggen voor inspraak.

Vooruitlopend op de voorliggende adviesaanvraag heeft de gemeente in 2025 gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de adviescommissie Detailhandel een eerste reactie te vragen.

Geldend beleidskader

Provincie
Als in een omgevingsplan een toevoeging van 2.000 m² bvo detailhandel (of meer) wordt opgenomen, dient er volgens artikel 7.48 (detailhandel) lid 2.c. van de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening advies te worden gevraagd aan de adviescommissie Detailhandel. Volgens lid 1. van voornoemd artikel is vestiging van nieuwe detailhandel uitsluitend toegestaan binnen of aansluitend aan bestaande winkelconcentraties in de centra van steden, dorpen en wijken. Daarnaast is er ruimte voor nieuwe detailhandel binnen nieuwe wijkgebonden winkelconcentraties in nieuwe woonwijken. Gnephoek is aan te merken als een nieuwe woonwijk.

Gemeente
Het gemeentelijke detailhandelsbeleid ligt vast in de Detailhandels- en horecavisie 2025. In deze visie heeft de gemeente als ambitie gesteld om te streven naar een optimaal evenwicht tussen de consumentenverzorging, de voorzieningenstructuur en het economisch functioneren. De ambitie is om voor de huidige en toekomstige inwoners in de gemeente te voorzien in voldoende keuzemogelijkheden in aantrekkelijke en toekomstbestendige centra. Er is een aparte paragraaf gewijd aan de Gnephoek, vooruitlopend op de voorgenomen ontwikkeling. Daarbij is de voorkeur uitgesproken voor een compact en centraal gelegen cluster van winkels en horeca.

Bevindingen en overwegingen van de adviescommissie

De commissie waardeert het dat de gemeente in een vroegtijdig stadium van het planproces om een eerste reactie heeft gevraagd en constateert dat de gemeente deze reactie ook heeft meegenomen bij het opstellen van het omgevingsplan.

De commissie onderschrijft de noodzaak van nieuwe detailhandel in Gnephoek. Uw voornemen om de ontwikkeling te beperken tot een supermarkt en aanvullende dagelijkse detailhandel past goed binnen de detailhandelsstructuur van Alphen aan den Rijn. Gezien de excentrische ligging in Alphen aan den Rijn zullen de inwoners van de Gnephoek voor hun dagelijkse voorzieningen primair aangewezen zijn op hun eigen wijk.

Distributieplanologisch onderzoek
De uitbreidingsruimte voor detailhandel is onderzocht door middel van een DPO[1]. De commissie acht de behoefte aan 3.105 m² bvo detailhandel, waarvan maximaal 2.000 m² bvo voor één supermarkt, maximaal 895 m² bvo voor overig dagelijks en maximaal 210 m² bvo voor recreatieve detailhandel, voldoende onderbouwd. Ook de mogelijke effecten van detailhandel in de Gnephoek op het functioneren van de detailhandel in de rest van Alphen aan den Rijn zijn afdoende beschouwd en blijken aanvaardbaar.

Flexibiliteit naar de toekomst
Uit de onderzoeksresultaten van het DPO is gebleken dat er onvoldoende draagvlak is voor de realisatie van een tweede supermarkt (elders) in de Gnephoek. In de tijd die het kost om de volledige Gnephoek te realiseren kunnen er veel veranderingen plaatsvinden in de supermarktsector. Daarom geeft de gemeente aan dat zij het draagvlak voor en de behoefte aan een tweede supermarkt op termijn, na ontwikkeling van een substantieel deel van de Gnephoek, nog eens tegen het licht wil houden. Mocht er distributieve ruimte blijken te zijn voor een tweede supermarkt in de Gnephoek, dan zal daar te zijner tijd een apart ruimtelijke spoor voor worden doorlopen. De commissie merkt op dat een – te onderbouwen – tweede supermarkt niet als solitaire vestiging mogelijk gemaakt zou moeten worden, maar in ruimtelijk opzicht als aanvulling op het thans voorgestane wijkcentrum.

Aandachtspunten omgevingsplan
De commissie ziet nog twee technische aandachtspunten voor het omgevingsplan:

• De functie ‘detailhandel – supermarkt’ is in de Regels wel beperkt tot 2.000 m² bvo, maar daarbij is niet vermeld dat er ook maar één supermarkt is (beoogd en) toegestaan.
• Voor de locatie Gnephoek 44 is weliswaar de functie ‘detailhandel – landwinkel’ vermeld, maar het lijkt erop dat daarmee de functie ‘detailhandel – algemeen’ niet wordt uitgesloten.

Advies en aandachtpunten

Alles overwegend adviseert de adviescommissie positief op uw adviesaanvraag voor het mogelijk maken van detailhandel in de gebiedsontwikkeling Gnephoek, met de allocatie en maatvoering zoals door de gemeente voorgelegd.

De commissie wil daarbij haar complimenten uitspreken voor de gestructureerde en goed navolgbare oplegnotitie bij de adviesaanvraag, waarmee inzichtelijk is gemaakt hoe de gemeente de bij de eerste reactie meegegeven aandachtspunten heeft meegenomen in het concept-omgevingsplan.

Met de enkele aandachtspunten zoals hierboven vermeld heeft de commissie er vertrouwen in dat voor Gnephoek, voor wat betreft het aspect detailhandel, een goed onderbouwd omgevingsplan tot stand zal komen.

Publicatie

In het kader van de door de adviescommissie beoogde transparantie wordt dit advies vanaf vijf weken na verzending gepubliceerd op de website van de adviescommissie: www.adviescommissiedetailhandel.nl. Een afschrift van dit advies versturen wij naar de Provincie Zuid-Holland.

---

[1] Rapport ‘Alphen aan den Rijn Gnephoek – Laddertoets niet-wonenprogramma’, Sweco, 11 februari 2026